e-Fatura düzenlerken karşılaşılan temel ve ticari fatura senaryoları, özellikle alıcının faturaya sistem üzerinden verebileceği yanıt bakımından farklılaşır. Hangi senaryonun seçildiğini bilmek, gelen ve giden faturaların doğru takip edilmesine yardımcı olur.
Temel e-Fatura Nedir?
Temel e-Fatura, faturanın e-Fatura sistemi üzerinden alıcıya iletildiği senaryodur. Bu senaryoda alıcı, faturaya ticari senaryodaki gibi sistem üzerinden bir kabul veya ret uygulama yanıtı göndermez.
Faturanın iletimine ilişkin sistem durumu, belgenin alıcıya ulaşıp ulaşmadığını takip etmeye yardımcı olur. Ancak teknik iletim sonucu ile faturanın içeriğine yönelik değerlendirme ayrı konulardır.
Temel senaryoda kabul veya ret uygulama yanıtı bulunmaması, hatalı bir faturanın içeriğine hiçbir şekilde itiraz edilemeyeceği anlamına gelmez. Böyle bir durumda uygun işlem ve bildirim yolları, olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Ticari e-Fatura Nedir?
Ticari e-Fatura, alıcının faturaya e-Fatura sistemi üzerinden kabul veya ret uygulama yanıtı verebildiği senaryodur. Böylece alıcı, faturayı inceledikten sonra yanıtını elektronik olarak gönderebilir.
Alıcının yanıtını göndermesi kadar, göndericinin de gelen yanıtı ve faturanın durumunu takip etmesi önemlidir. Bu takip, belge üzerinde bir uyuşmazlık olup olmadığının daha erken anlaşılmasına yardımcı olur.
Temel ve Ticari e-Fatura Arasındaki Farklar
İki senaryo arasındaki temel fark, alıcıya sunulan uygulama yanıtı işlemidir. Her ikisi de e-Fatura uygulamasında kullanılan senaryolardır.
| Karşılaştırma | Temel e-Fatura | Ticari e-Fatura |
|---|---|---|
| Sistem üzerinden yanıt | Ticari senaryodaki kabul veya ret uygulama yanıtı gönderilmez. | Alıcı, faturaya kabul veya ret uygulama yanıtı gönderebilir. |
| İletim takibi | Faturanın sistem üzerinden iletim durumu takip edilir. | İletim durumuna ek olarak alıcının uygulama yanıtı takip edilir. |
| Faturaya itiraz | Uygulama yanıtı bulunmaması, içeriğe itiraz imkânının bulunmadığı anlamına gelmez. | Uygulama yanıtı ve hukuki itiraz işlemleri, ilgili usul ve süreler dikkate alınarak değerlendirilmelidir. |
| Takip ihtiyacı | İletim sonucu ve varsa düzeltme veya itiraz süreci kontrol edilir. | İletim sonucu, alıcının yanıtı ve varsa uyuşmazlık süreci kontrol edilir. |
e-Fatura uygulamasının genel işleyişi hakkında bilgi almak için e-Fatura Nedir? rehberimizi de inceleyebilirsiniz.
Ticari e-Faturada Kabul ve Ret Süreci
Ticari fatura alındığında belgeyi inceleyip uygun yanıtı gecikmeden göndermek önemlidir. GİB’in entegrasyon kılavuzunda, uygulama yanıtının faturanın alınmasından itibaren sekiz gün içinde gönderilmesi gerektiği belirtilir.
Ayrıca kılavuz, gönderici birimin faturanın gönderilmesinden sekiz gün sonra gelen uygulama yanıtlarını kabul etmemesi gerektiğini açıklar. Bu nedenle işlemi son güne bırakmadan yapmak ve kullandığınız sistemdeki süre bilgisini kontrol etmek faydalıdır.
Ticari faturadaki elektronik kabul veya ret yanıtı, e-Fatura sistemindeki bir işlemdir. Faturanın içeriğine yönelik hukuki itiraz ise ayrıca değerlendirilir. Uygun yöntemi ve süreyi belirlemek için belgenin ve işlemin özelliklerini dikkate alın.
Yanıt verilmemesi, faturanın ödendiği veya mal ve hizmetin eksiksiz teslim alındığı anlamına gelmez. Fatura durumuyla tahsilat ve teslimat bilgileri ayrı ayrı takip edilmelidir.
e-Faturada İptal ve İtiraz
Yanlış alıcı, hatalı tutar veya işlem içeriğiyle ilgili bir uyuşmazlık fark edildiğinde yapılacak işlem; faturanın senaryosuna, durumuna ve hatanın niteliğine göre değişebilir. Bu nedenle önce faturanın iletim ve yanıt durumunu kontrol edin.
Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesinde, faturayı alan kişinin faturanın içeriğine, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmemesi durumunda içeriği kabul etmiş sayılacağı düzenlenir. Bu hukuki değerlendirme ile sistem üzerinden verilen uygulama yanıtı birbirinden ayrılmalıdır.
İptal veya itiraz gerektiren durumlarda, işlemin hangi yöntemle yapılacağını ve GİB’e bildirim gerekip gerekmediğini mali müşavirinizle değerlendirin. GİB’in ilgili kılavuz ve duyurularında açıklanan usul ve süreleri takip edin.
Senaryo Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Fatura senaryosunu seçerken yalnızca işletmenizin alışkanlığına göre değil, alıcının işleyişine ve işlemin özelliğine göre değerlendirme yapmak daha sağlıklı olur.
- Alıcının e-Fatura uygulamasına kayıtlı olup olmadığını ve doğru bilgileri kontrol edin.
- Alıcının fatura kabul sürecini ve varsa taraflar arasındaki işlem koşullarını inceleyin.
- İşleminize ilişkin özel senaryo veya uygulama kuralları bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Faturayı gönderdikten sonra iletim durumunu ve ticari senaryoda alıcının yanıtını takip edin.
- Hatalı veya uyuşmazlık konusu bir belgeyle karşılaştığınızda süreci mali müşavirinizle zamanında değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Temel e-Faturaya itiraz edilebilir mi?
Evet. Temel senaryoda ticari faturadaki kabul veya ret uygulama yanıtı bulunmaması, faturanın içeriğine itiraz edilemeyeceği anlamına gelmez. İtirazın yöntemi ve süresi işlemin koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Ticari e-Fatura reddedilebilir mi?
Evet. Ticari senaryoda alıcı, faturaya sistem üzerinden ret uygulama yanıtı gönderebilir. Yanıtın zamanında gönderilmesi ve işlem sonucunun kontrol edilmesi önemlidir.
Ticari e-Faturaya kaç gün içinde yanıt verilir?
GİB’in entegrasyon kılavuzuna göre uygulama yanıtı, faturanın alınmasından itibaren sekiz gün içinde gönderilmelidir. Gönderici tarafındaki süre kontrolü de dikkate alınarak işlemin geciktirilmemesi faydalıdır.
Temel fatura ile ticari faturanın farkı nedir?
Temel fark, alıcının verebildiği uygulama yanıtıdır. Ticari senaryoda kabul veya ret yanıtı gönderilebilir; temel senaryoda bu uygulama yanıtı kullanılmaz.
Ticari faturanın kabul edilmesi ödendiğini gösterir mi?
Hayır. Faturaya verilen kabul yanıtı ile ödeme işlemi farklıdır. Tahsilatın gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
e-Fatura senaryosu ile fatura tipi aynı şey mi?
Hayır. Temel ve ticari, fatura senaryosunu ifade eder. Satış veya iade gibi ifadeler ise fatura tipine ilişkindir. Fatura oluştururken iki alan ayrı değerlendirilir.
e-Fatura Sürecinizi Bimasraf ile Takip Edin
Faturaları düzenlemek kadar, gönderilen ve gelen belgeleri takip etmek de günlük iş akışının bir parçasıdır. Bimasraf ile e-Fatura ve e-Arşiv Fatura işlemlerinizi web ve mobil üzerinden yönetebilir, ön muhasebe süreçlerinizi aynı platformda takip edebilirsiniz. Bimasraf’ın özelliklerini inceleyerek işletmenizin ihtiyaçlarına uygun işlevleri görebilirsiniz.
e-Fatura ve Ön Muhasebe İşlemlerinizi Kolaylaştırın
Bimasraf E-Dönüşüm ve Ön Muhasebe Paketi ile faturalarınızı oluşturun, gelir ve giderlerinizi tek yerden takip edin.
Paket ve Özellikleri İnceleyin
